|
Jesteś tu:
Strona główna > Numery > Numer 22 > Pomoc oczami Czeczena
Pomoc oczami Czeczena
Od 2003 roku pracuję jako stały "monitor" przy projektach Polskiej Akcji Humanitarnej na terytorium Republiki Czeczeńskiej (w latach 2000-2003 współpracowaliśmy okresowo). Zajmuję się projektami wodnym i sanitarnym.
Od 2003 roku pracuję jako stały "monitor" przy projektach Polskiej Akcji Humanitarnej na terytorium Republiki Czeczeńskiej (w latach 2000-2003 współpracowaliśmy okresowo). Zajmuję się projektami wodnym i sanitarnym.
Zelimchan wraz z Małgorzatą Malczewską - pracownikiem misji czeczeńskiej PAH/fot. Jusup Chajdajew
Do moich obowiązków należy stała i systematyczna kontrola zbiorników wykorzystywanych do magazynowania wody, która jest przeznaczona dla wszystkich szpitali i szkół, jak również dla dzielnic mieszkalnych Groznego. Oprócz tego, utrzymuję stały kontakt z ludźmi otrzymującymi pomoc od misji PAH, od których zbieram uwagi o jakości naszej pomocy, jak również zbieram dane o liczbie osób, które tę pomoc dostają. Zajmuję się wyjaśnianiem celów działalności misji wśród ludności, biorę udział w naradach i konferencjach, mających na celu wytłumaczenie ludziom, na ile ważna i potrzebna jest działalność prowadzona przez PAH na terytorium republiki.
Bardzo lubię moją pracę. Zainteresowałem się nią, zanim zacząłem pracować w PAH. Poznałem kilka osób - pracowników PAH i często bywałem w ich biurze. Tam poznałem innych, w szczególności Pawła Kudzię i Aleksandrę Rezunow, którym zawdzięczam moją pracę w Fundacji. Przyznaję, że kierowałem się chęcią pomocy mojemu narodowi i republice w ciężkich powojennych czasach. Jestem wdzięczny tym wszystkim ludziom, którzy uwierzyli we mnie i dali mi taką możliwość. Oczywiście, jak w każdej pracy, mamy pewne trudności. Nie można tego jednak porównywać do tego, co musieliśmy przeżyć podczas działań wojennych. Pamiętam z jakimi niebezpieczeństwami było związane monitorowanie zbiorników w 2001 r., kiedy w mieście było bardzo niewielu mieszkańców, a ci, którzy zostali, bali się wychodzić na ulicę, szczególnie po zmroku. Osobiście kilkakrotnie przeżyłem tzw. "zaczystki", kiedy musiałem szybko kończyć pracę i ratować się. Pewnego razu z zablokowanej strefy zostałem wywieziony przez kierowców beczkowozów PAH (to był mój pierwszy monitoring w PAH).
Myślę, że wielu mieszkańców republiki podziela opinię, iż bez obecności PAH warunki życia w Czeczenii byłyby nie do zniesienia. Od początku działań wojennych najbardziej dotkliwym problemem był dla nas brak wody. Mieszkańcy używali wodę z rzek i kanałów, wykorzystywali wodę deszczową do przygotowania jedzenia, a dla niektórych ratunkiem była nawet woda z kałuż. Zdarzały się przypadki, kiedy ludzie, w poszukiwaniu wody, oddalali się daleko od swoich domów i nie wracali. Los wielu z nich jest do tej pory nieznany.
Teraz, kiedy sytuacja się zmieniła, ludzie wrócili do domów, Grozny odżył. Ale wraz z tym pojawiły się inne problemy. Brak wody jest odczuwalny jeszcze bardziej, gdyż potrzebujących jest coraz więcej. Do tego dochodzi problem racjonalnego jej wykorzystywania. Niestety, wielu mieszkańców używa wody pitnej do potrzeb technicznych, w związku z tym muszę wyjaśniać ludziom zasady wykorzystywania wody pitnej. Według oceny mieszkańców, woda może trafić do mieszkań nie wcześniej, niż za 2-3 lata, a mieszkańcy dzielnicy Staropromysłowskiej w ogóle stracili na to nadzieję. Oni nie mają wody w kranach od roku 1990. Biorąc pod uwagę tempo, z jakim państwowe instytucje przeprowadzają odbudowę wodociągów i kanalizacji, jak i całego miasta, na zmiany przyjdzie czekać jeszcze bardzo długo.
Równie ważnym jest program sanitarny realizowany przez Polską Akcję Humanitarną. Obejmuje on budowę latryn, ustawianie kontenerów na śmieci i ich systematyczną obsługę. Zdewastowane, zaniedbane latryny i ogromne hałdy śmieci, których przez lata nikt nie wywoził – te atrybuty powojennej Czeczenii są źródłem wielu infekcji i chorób. Służby komunalne robią niewiele, tłumacząc się brakiem pieniędzy.
Poważnym problemem dla republiki jest wysoka śmiertelność, zwłaszcza wśród dzieci. Bardzo wysoki jest odsetek dzieci urodzonych z różnego rodzaju patologiami, w szczególności z nadciśnieniem mózgowym. Wszystko to za sprawą zanieczyszczonego środowiska. Według niektórych danych, na terytorium Czeczenii podczas pierwszej wojny czeczeńskiej spłonęło 36 wielkich pól naftowych. W tamtym czasie do atmosfery przedostała się ogromna ilość szkodliwych pierwiastków – tlenku siarki, tlenku węgla, dwutlenku azotu, siarkowodoru i innych. Zanieczyszczone przez przemysł powietrze zawiera do 30 proc. żelaza, 15 proc. aluminium, 3 proc. miedzi, oraz ołów, mangan... Republika zajmuje pierwsze miejsce w świecie, jeśli chodzi o odsetek ludzi cierpiących na choroby płuc. Plasuje się na drugim miejscu pod względem zachorowań na cukrzycę.
Według danych sanepidu niekontrolowane przetwórstwo ropy i produktów ropopochodnych wpływają na rozwój chorób nowotworowych. Po wojnie otrzymaliśmy ciężki spadek. Wśród ludności, która przeżyła dwie wojny, rozpowszechnione są objawy zaniku pamięci, bezsenności, bólów stawów, swędzenia skóry, wysypek… Rejestrowane są również schorzenia organów wewnętrznych, zwiększenie liczby schorzeń wrodzonych itd.
Zaniepokojenie wywołuje fakt, że w największych rzekach kraju stężenie metali ciężkich w wodzie jest wielokrotnie większe od dopuszczalnych norm. Koncentracja manganu w rzece Terek jest większa od dopuszczalnej ponad pięciokrotnie, aluminium – 21 razy. Rzeka Argun: norma stężenia manganu przekroczona prawie trzykrotnie, miedzi - 5 razy, aluminium – ponad 4 razy. Według danych sanepidu miasta Groznego wszystkie normy dla wody pitnej spełnia tylko woda dostarczana przez misję PAH w Czeczenii.
Według danych nadzoru radiologicznego, sytuację w Czeczenii można nazwać krytyczną. Po pierwsze, z 58 zarejestrowanych źródeł promieniowania nieznany jest los 32 obiektów. Po drugie, w wyniku braku kontroli nad wywozem materiałów budowlanych po rozbiórce zakładów chemicznych, we wsi Gechi zostali napromieniowani uczniowie miejscowej szkoły wraz z wykładowcami. Po trzecie, do tej pory są znajdowane źródła promieniowania radioaktywnego w miejscowościach, w których nigdy wcześniej nie były zastosowane. Po czwarte, zanieczyszczenie gruntów, wód podziemnych i rzek produktami ropopochodnymi osiąga zatrważający poziom.
W republice brakuje mobilnych laboratoriów dla przeprowadzania analizy stanu gruntów, wód, powietrza. Nie ma też jednostek odpowiedzialnych za usuwanie skutków zanieczyszczeń chemicznych i radioaktywnych.
Od ponad 10 lat Czeczenia trwa w warunkach stanu wojny, pogrążona jest w całkowitym bezładzie i chaosie. Ludzie są wyczerpani fizycznie i moralnie, ale mimo tego, są gotowi żyć i budować swoją przyszłość, przyszłość swoich dzieci. Organizacje międzynarodowe, takie jak PAH, wnoszą swój doniosły wkład w tę szlachetną sprawę i są dla nas bardzo dużym wsparciem. Naród czeczeński to docenia i jest bezgranicznie wdzięczny.
Zelimchan Sulejmanow, monitor PAH
Misja PAH w Czeczenii
W 1995 roku Polska Akcja Humanitarna wysłała pierwszy konwój z pomocą humanitarną do Czeczenii. Kolejne konwoje poprowadziliśmy w 2000 roku.
Od października 2000 roku w Federacji Rosyjskiej działa stała misja PAH w Czeczenii. Dziś realizowane są dwa duże projekty – wodny i sanitarny.
Na misji pracują cztery osoby z Polski i ponad pięćdziesięciu mieszkańców Czeczenii. Projekty finansowane są dzięki wsparciu ze strony Biura ds. Pomocy Humanitarnej przy Komisji Europejskiej (ECHO) i Funduszu Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF). Dużym wsparciem są również wpłaty ze strony osób indywidualnych oraz ze strony firm.
Projekt wodny obejmuje produkcję wody pitnej w dwóch miejscach w Groznym oraz dystrybucję wody pitnej do specjalnych zbiorników, które są postawione w 250 lokalizacjach w mieście. Woda jest rozwożona przy pomocy dwudziestu beczkowozów - przede wszystkim do placówek ochrony zdrowia, szkół i przedszkoli. Mieszkańcy Groznego, którzy korzystają ze zbiorników mają również za zadanie nimi się opiekować: dbają o ich czystość oraz przygotowują ich ocieplenie przed zimą. Z projektu wodnego korzysta około 105 tys. ludzi.
Projekt sanitarny to regularny wywóz śmieci z 355 kontenerów, które PAH rozdystrybuowała w Groznym pomiędzy szkoły, przedszkola, placówki ochrony zdrowia i tymczasowe ośrodki dla uchodźców (tzw. PWRy). Codziennie 4 PAHowskie śmieciarki wywożą śmieci z tych kontenerów. W Groznym w wyniku wojen zniszczono również kanalizację i węzły sanitarne. Z tego powodu PAH buduje latryny, z których codziennie wywozi nieczystości nasz szambowóz. Do tej pory wymurowaliśmy ponad 230 latryn. Dzięki finansom ze strony Biura ds. Pomocy Humanitarnej przy Komisji Europejskiej (ECHO) rozszerzyliśmy swoje działania poza stolicę kraju. Do tej pory pomagaliśmy już w pięciu innych miastach budując piece do spalania odpadów szpitalnych, latryny i elementy kanalizacji. Szacujemy, że z naszego projektu sanitarnego korzysta około 75 tysięcy ludzi.
Wojna i lata zaniedbania doprowadziły do całkowitego zniszczenia sieci wodno-kanalizacyjnej stolicy Czeczenii. Do niedawna nie funkcjonowało jeszcze przedsiębiorstwo odpowiedzialne za wywóz śmieci, zaopatrzenie w wodę, etc. Do tej pory PAH wypełniała szereg jego obowiązków. Teraz chcemy pomóc miastu i jego mieszkańcom w odtworzeniu i usamodzielnienia się tego przedsiębiorstwa.
Leszek Tur
Польски Гуманитарни Акци Нохчийчохь
1995 чу шарахь Польски Гуманитарни Акцис шен дуьххьарлера конвой яхийтира Нохчий чу, уьш яра Шела-г1алийна елла грузовой машинаш. 2000-чу шарахь кхин а кхоъ конвой яхийтира, Г1алг1айчохь болчу нохчийн нахана а, Грозны г1аларчу больницашна а, кхин д1айолчу меттигашка а. Октябрь 2000 шарахь дуьйна ПГА Россехь, Нохчийчохь, Г1алг1айчохь представительство санна даима а болх беш ю. Таханлерчу дийнахь ПГА-н Нохчийчохь шиъ Программа ю: хи латтор, санитарни Программий. ПГА-н миссехь Нохчийчохь болх беш ву Польшера виъ стаг делегат а, 50 белхало нохчийн къома. Гуманитарни программаш кхочуш я финансовы накъостал деш ю Европейски Комиисин Бюро (ЭКО), берийн фонд ЮНИСЕФ и Польски Гуманитарни Акци.
Октябрь 2000 шарер дуьйна схьа ПГА-с кхочуш еш йолу Хилатторан,Санитарни Программа бахархойн могашаллен ч1ог1а оьшуш, цахилча ца йолуш ю.Хилатторан Программа 105 000 стаганна хи латтош ю Грозны г1алахь. ПГА-н Прогрммийн болх молуш долу хи ц1андар т1ера д1аболало, иза цара бо шин хин базехь. Хьадог1уш долу хи ц1ан а деш, литтуш, нахана д1аса кхоьхьу цара. Хи д1аса кхоьхьуш йолчу 20 машенца, ц1ена молуш долу хи 250 пункте д1аса хьо Грозны г1алахь. Х1ора дийнахь ц1ан а деш нахана д1акхачош ду 750 эзар литр молуш долу хи.
ПГА-с Санитарни Программа д1айолийна декабрь 2001 шарахь, 75 000 стагана г1о до цара. Экос г1о лацар бахьан долуш, ПГА-н ницкъ кхечир Санитарни Программа Грозны г1алар кхин д1а йолчу юрташкахь, школашкахь, больницашкахь д1айоло. 230 хьоштаг1 йина цара дешаран учрежденишкахь а, больницашкахь а. ПГА-с лелош ю шайн машен хьоштг1анаш ц1ан еш.Дийнахь цара д1ахьо 10,5м3. Больницийн керташкара шерашкахь лаьттина йолу нехаш а д1айоху цара. Мах луш трактораш а, машинаш а яхко езаш хуьлу цига. Больницашкий, ПВР-кий, школашкий Грозны г1алахь ПГА-с 355 контейнер х1оттийна нехаш чуйохка. Таханлерчу дийнахь ПГА-н йиъ нехшкхоьхьучу машинашца 80 точкехь яссайо 355 нехийн контейнер. Х1ора дийнахь 80м3 нехш д1ахьо цара. 20 медицински учрежденехь йина цера отходаш яго пешнаш. Болх беш ПГА-с 1амийна белхалой.
Молуш долчу хинна экономи хилийта ПГА-с хьоттийна 34 куьйга лелош йолу хин насос, нахана технически хи хилийта, хьунда аьлча, хи ц1андар а д1аса дахьар а механ ч1ог1а деза ду.
Польшехь ПГА боьхначу нахана г1о деш йолу итт шо сов ду. Царех дукхах берш нохчий а болуш. 1993-чу шарахь Польски Гуманитарни Акцис (ПГА) д1аболийна боьхначу нахана г1о дар болх. Х1етталц Польшехь и тайпана организаци хилла а яц. 1994-чу шарахь ПГА-хь хьайиллина Центр Помощи Беженцам польски къомаца интеграцийх программа кхочуш еш йолу, 1996-чу шарахь схьа дуьйна болх беш ду Беженци Ц1а.
>> index
|
|
|
